Linux Package မန်နေဂျာများ

ဤဆောင်းပါးတွင် package manager များ ကား အဘယ်နည်းဆိုသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး Linux စနစ်များအတွက် အလွန်ရေပန်းစားသော manager နှစ်ခုဖြစ်သည့် APT (Advanced Package Tool) နှင့် YUM (Yellowdog Updater, Modified) တို့ကို လေ့လာပါမည်။ Linux package manager များ မည်သို့အလုပ်လုပ်ပုံ၏ အခြေခံမူများကို လေ့လာပြီး ၎င်းတို့၏ အင်္ဂါရပ်များနှင့် အားသာချက်များကို နှိုင်းယှဉ်ကာ package များကို စီမံခန့်ခွဲရန်အတွက် အခြေခံ command များနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များ အပါအဝင် လက်တွေ့အသုံးချမှု ဥပမာများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါမည်။

Package manager များသည် operating system များရှိ tool များဖြစ်ပြီး package များဟုလူသိများသော software components များကို installation၊ update လုပ်ခြင်းနှင့် ဖယ်ရှားခြင်းတို့ကို စီမံခန့်ခွဲရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည်။ ရိုးရှင်းစွာပြောရလျှင် package manager များသည် ကွန်ပျူတာတွင် software ကို install လုပ်ခြင်း၊ delete လုပ်ခြင်းနှင့် update လုပ်ခြင်းတို့ကို ကူညီပေးသည်။ Linux operating system တွင် package manager များသည် system ရှိ program အားလုံး အတူတကွ မှန်ကန်စွာလည်ပတ်ပြီး ပဋိပက္ခမရှိဘဲ လုပ်ငန်းစဉ်ကို အလိုအလျောက်လုပ်ဆောင်သောကြောင့် အထူးအရေးကြီးပါသည်။

APT Package Manager

General Information

APT သည် Debian နှင့် Ubuntu ကဲ့သို့သော Debian-based operating system များအတွက် package manager တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၊ ၎င်းတွင် apt-get နှင့် apt-cache တို့လည်း ပါဝင်သည် ။ ၎င်းကို software package များကို ထည့်သွင်းခြင်း၊ ဖယ်ရှားခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်းအတွက် အသုံးပြုသည်။ Linux ရှိ အခြား utility များကဲ့သို့ပင်၊ apt တွင် အလိုလိုသိနိုင်သော syntax ရှိသည်-

apt command option package_name

အသုံးအများဆုံး command များမှာ-

update - အထုပ်စာရင်းကို ပြန်လည်စတင်ပါ။
upgrade - ထည့်သွင်းထားသော ပက်ကေ့ခ်ျများကို အဆင့်မြှင့်ပါ။
install - ပက်ကေ့ဂျ်အသစ်များကို ထည့်သွင်းပါ။
remove - အထုပ်ကိုဖယ်ရှားပါ။
purge - ၎င်း၏ configuration ဖိုင်များနှင့်အတူ အထုပ်တစ်ခုကို ဖယ်ရှားပါ။
autoremove - အသုံးမပြုသောအထုပ်များကိုဖယ်ရှားပါ။
search - အထုပ်များကိုရှာဖွေပါ။

အကူအညီ ကဏ္ဍကို အသုံးပြု၍ အခြေခံ command များအကြောင်း အချက်အလက်များကို ရယူနိုင်ပါသည် -

သို့မဟုတ် ပြည့်စုံသောလက်စွဲစာအုပ်ကို ဖွင့်ခြင်းဖြင့်-

man apt

လက်စွဲစာအုပ်တွင်၊ ရရှိနိုင်သော command များအားလုံးနှင့် တစ်ခုစီ၏အသေးစိတ်ဖော်ပြချက်တို့နှင့် သင်ကိုယ်တိုင်ရင်းနှီးနိုင်သည်။ နမူနာပြသမှု-

အခြေခံ အမိန့်များအပြင်၊ အသုံးပြုသူများသည် နောက်ထပ် အကြောင်းပြချက်တစ်ခု – ရွေးချယ်မှုတစ်ခုကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဤတွင် ၎င်းတို့ထဲမှ အချို့မှာ-

-y, --yes - APT တင်ပြနိုင်သည့် အချက်အားလုံးကို အလိုအလျောက် အတည်ပြုရန် အသုံးပြုသည်။
-q, --quiet - အထွက်ကို ပိုတိတ်ဆိတ်စေသည်၊ ဆိုလိုသည်မှာ စခရင်ပေါ်တွင် ပြသသည့် အချက်အလက်ပမာဏကို လျှော့ချပေးသည်။
-t, --target-release - ပက်ကေ့ဂျ်များကို ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် အပ်ဒိတ်လုပ်ခြင်းအတွက် ပစ်မှတ်လည်ပတ်မှုစနစ်ဗားရှင်းကို သတ်မှတ်ခွင့်ပြုသည်။
-f - မကျေနပ်သောမှီခိုမှုများရှိနေလျှင်ပင် ပက်ကေ့ဂျ်များတပ်ဆင်ခြင်းကို တွန်းအားပေးပါ။
-c - အသုံးပြုရန် configuration file ကိုသတ်မှတ်ပါ။

အသုံးပြုပုံ ဥပမာများ

လက်တွေ့တွင် command များနှင့် ရွေးချယ်စရာအချို့ကို လေ့လာကြည့်ကြပါစို့။ ဥပမာအနေနဲ့ Python3 ကိုသုံးပါမယ်။ စတင်ရန်အတွက် သင်သည် ပက်ကေ့ဂျ်စာရင်းကို အပ်ဒိတ်လုပ်ရန် လိုအပ်သည်-

apt update

ထို့နောက်တွင်၊ သင်သည်တပ်ဆင်မှုကိုဆက်လက်လုပ်ဆောင်နိုင်သည်-

apt install python3

အနာဂတ်တွင် ဤကိရိယာကို ဖယ်ရှားရန် လိုအပ်ပါက၊ အထုပ်ကို ဖယ်ရှားရန် အမိန့်ကို သင်သုံးနိုင်သည်-

apt remove python3

သို့မဟုတ် ၎င်း၏ configuration ဖိုင်များနှင့်အတူ အထုပ်ကို ဖယ်ရှားပါ။ ဤအမိန့်တော်သည် ပက်ကေ့ဂျ်၏စနစ်နှင့် ဆက်စပ်ဒေတာအားလုံးကို လုံးလုံးလျားလျား ရှင်းလင်းစေသည်-

apt purge python3

နေ့စဉ်အသုံးပြုမှုအတွက်၊ ထည့်သွင်းထားသော ပက်ကေ့ဂျ်များကို အပ်ဒိတ်လုပ်ရန် အကြံပြုထားသည်။ ၎င်းကို အမိန့်ပေးခြင်းဖြင့် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သည်-

apt upgrade

ထပ်တူထပ်မျှ အသုံးဝင်သည်မှာ မှီခိုမှုအဖြစ် ထည့်သွင်းထားသည့် ပက်ကေ့ဂျ်များကို ဖယ်ရှားပေးသည့် ညွှန်ကြားချက်ဖြစ်သော်လည်း မည်သည့်ပက်ကေ့ဂျ်အတွက်မှ မလိုအပ်တော့ပါ။

apt autoremove

အလားတူ ဥပမာများကို သုံးသပ်ပါ၊ သို့သော် ရွေးချယ်မှုများကို အသုံးပြုပါ။

ပက်ကေ့ဂျ်စာရင်း၏ အလိုအလျောက် အပ်ဒိတ်-

apt-get update -y

ထည့်သွင်းထားသော ပက်ကေ့ဂျ်အားလုံး၏ တိတ်ဆိတ်သောအပ်ဒိတ်-

apt-get upgrade -q

လည်ပတ်မှုစနစ်၏ ပစ်မှတ်ဗားရှင်းကို သတ်မှတ်သည့် ပက်ကေ့ဂျ်တစ်ခုကို ထည့်သွင်းခြင်း (ဥပမာ၊ Ubuntu 22.04)။

apt-get install <package_name> -t jammy

ကောက်ချက်

APT ပက်ကေ့ဂျ်မန်နေဂျာ၏ ကဏ္ဍကို နိဂုံးချုပ်ရာတွင်၊ ၎င်း၏ အားသာချက်များနှင့် အားနည်းချက်များကို သတိပြုသင့်သည်။ အားသာချက်များမှာ-

1. ပက်ကေ့ဂျ်များ၏ ကျယ်ပြန့်သောရွေးချယ်မှု- တရားဝင်နှင့် ပြင်ပအဖွဲ့အစည်း သိုလှောင်နေရာများသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်။
2. အသုံးပြုရလွယ်ကူခြင်း- တပ်ဆင်မှု၊ အပ်ဒိတ်များနှင့် ဖယ်ရှားခြင်းအတွက် အလိုလိုသိနိုင်သော ညွှန်ကြားချက်များ။
3. မှီခိုမှုများအား အလိုအလျောက် စီမံခန့်ခွဲခြင်း- အသုံးပြုသူ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုမရှိဘဲ မှီခိုမှုကို ဖြေရှင်းပေးသည်။
4. လုံခြုံရေး- ပက်ကေ့ဂျ်များ၏ စစ်မှန်မှုကို အတည်ပြုရန် ကုဒ်ဝှက်သင်္ကေတများကို အသုံးပြုသည်။

အားနည်းချက်များအနက်၊ မှတ်သားထိုက်သည်-

1. Third-party ပက်ကေ့ဂျ်များအတွက် ကန့်သတ်ပံ့ပိုးမှု။
2. အခြားသော ပက်ကေ့ဂျ်မန်နေဂျာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နှေးကွေးသော အပ်ဒိတ်များ။
3. အချို့သော ဗိသုကာပညာအတွက် ပံ့ပိုးမှု နည်းပါးခြင်း။

ဤချို့ယွင်းချက်များရှိနေသော်လည်း၊ APT သည် Linux ကမ္ဘာတွင် ရေပန်းအစားဆုံးနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရသော ပက်ကေ့ဂျ်စီမံခန့်ခွဲမှုကိရိယာများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး ဆော့ဖ်ဝဲလ်ထည့်သွင်းခြင်းနှင့် အပ်ဒိတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသူများအား အဆင်ပြေပြေနှင့် ထိရောက်မှုရှိသည်။

YUM ပက်ကေ့ဂျ်မန်နေဂျာ

General Information

YUM သည် Linux operating system အတွက် package manager တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ Red Hat မှ software များ installation၊ update လုပ်ခြင်းနှင့် removal လုပ်ခြင်းတို့ကို စီမံခန့်ခွဲရန်အတွက် တီထွင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် RHEL ၊ CentOS နှင့် Fedora ကဲ့သို့သော distribution များတွင် standard package management tool အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည် ။

command ၏ syntax သည် အတော်လေးရိုးရှင်းပြီး အလိုလိုသိနိုင်သည်။ ၎င်းတွင် ပက်ကေ့ဂျ်မန်နေဂျာမှ လုပ်ဆောင်သည့်လုပ်ဆောင်ချက်ကို သတ်မှတ်သည့် အဓိကစကားလုံးများနှင့် ကန့်သတ်ချက်များ ပါဝင်ပါသည်။ ပင်မ command များကို အသေးစိတ် လေ့လာကြည့်ရအောင်။

ပက်ကေ့ဂျ်တစ်ခုကို ထည့်သွင်းနေသည်-

yum install <package_name>

ပက်ကေ့ဂျ်ကို အပ်ဒိတ်လုပ်နေသည်-

yum update <package_name>

အထုပ်တစ်ခုကို ဖယ်ရှားခြင်း-

yum remove <package_name>

သော့ချက်စကားလုံးဖြင့် ပက်ကေ့ဂျ်တစ်ခုကို ရှာဖွေနေသည်-

yum search <keyword>

ထည့်သွင်းထားသော ပက်ကေ့ဂျ်များကို စာရင်းပြုစုခြင်း-

yum list

ရရှိနိုင်သော command များစာရင်းအပြည့်အစုံကို help section တွင် သင်ကိုယ်တိုင်သိရှိနိုင်ပါသည်-

စံသတ်မှတ်ချက်များအပြင်၊ ကိရိယာသည် နောက်ထပ်ရွေးချယ်စရာများနှင့် အလံများကို ပံ့ပိုးပေးသည်။ ဤကန့်သတ်ချက်များ၏ နမူနာအချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-

-C - configuration file ကိုသုံးပါ။
-q - ထပ်တိုးတိတ်ဆိတ်မှုအတွက် output ကိုဖိနှိပ်ပါ။
-y - အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်မှုကိုပိတ်ထားပါ။
-v - verbose output ကိုဖွင့်ပါ။
-e - တိုးချဲ့ထားသော output ကိုဖွင့်ပါ။

အသုံးအများဆုံးအလံများ ပါဝင်သည်-

--installroot - သတ်မှတ်ထားသောလမ်းညွှန်တွင် packages များကိုထည့်သွင်းပါ။
--releasever - သတ်မှတ်ထားသောထွက်ရှိဗားရှင်းမှ packages များကို install လုပ်ပါ။
--exclude - သတ်မှတ်ထားသော ပက်ကေ့ခ်ျများကို ထည့်သွင်းခြင်းမှ ဖယ်ထုတ်ပါ။
--allowerasing - အသစ်တပ်ဆင်စဉ်အတွင်း ထည့်သွင်းထားသော ပက်ကေ့ခ်ျများကို ဖယ်ရှားခွင့်ပြုပါ။
--nogpgcheck - ပက်ကေ့ဂျ်တပ်ဆင်နေစဉ်အတွင်း GPG စစ်ဆေးခြင်းကို ပိတ်ပါ။

YUM ကို configuration files မှတဆင့် configure လုပ်ထားသည်-

1. /etc/yum.conf - ဤဖိုင်တွင် ပရိုဂရမ်အတွက် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆက်တင်များပါရှိသည်။
2. /etc/yum.repos.d - ဤလမ်းညွှန်တွင် YUM ဒေါင်းလုဒ်လုပ်ထားသော ပက်ကေ့ဂျ်များမှ သိုလှောင်မှုတစ်ခုစီအတွက် ဖွဲ့စည်းမှုဖိုင်များကို သိမ်းဆည်းထားသည်။

အသုံးပြုပုံ ဥပမာများ

ကျွန်ုပ်တို့၏နမူနာများအတွက် အခြေခံအဖြစ် Nginx ကိုသုံးကြပါစို့။ ပက်ကေ့ဂျ်ကို ထည့်သွင်းရန်၊ အမိန့်ကို အသုံးပြုပါ။

yum install nginx

ပက်ကေ့ဂျ်အချက်အလက်ကို ပြသနေသည်-

yum info nginx

Nginx အတွက် ရနိုင်သော အပ်ဒိတ်စာရင်းကို ပြပါ-

yum check-update nginx

နောက်ဆုံးထွက်ဗားရှင်းသို့ အပ်ဒိတ်လုပ်ပါ-

yum update nginx

ပရိုဂရမ်ကို စနစ်မှ ဖယ်ရှားပါ-

yum remove nginx

အောက်ပါ command ဖြင့် ထည့်သွင်းထားသော ပက်ကေ့ဂျ်အားလုံးကို အပ်ဒိတ်လုပ်ပါ။

yum update

၎င်းတို့ကို မထည့်သွင်းဘဲ ရရှိနိုင်သော အပ်ဒိတ်များကိုသာ စစ်ဆေးလိုပါက-

yum check-update

အစောပိုင်းဆွေးနွေးခဲ့သည့် ဘောင်များနှင့် အလံများပါ၀င်သော ပိုမိုရှုပ်ထွေးသော ဥပမာများသို့ ဆက်သွားကြပါစို့။

configuration file /etc/yum.conf: ကို အသုံးပြု၍ အထွက်နှင့် အတည်ပြုခြင်းမရှိဘဲ nginx ပက်ကေ့ဂျ်ကို ထည့်သွင်းပါ။

yum -q -y -C install nginx

kernel မှအပ ပက်ကေ့ဂျ်အားလုံးကို အပ်ဒိတ်လုပ်ပါ-၊

yum -v --exclude=kernel update

Apache ပက်ကေ့ဂျ်နှင့် ၎င်း၏ မှီခိုမှုအားလုံးကို ဖယ်ရှားပြီး ဤလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း ထည့်သွင်းထားသည့် ပက်ကေ့ဂျ်များကို ဖယ်ရှားခွင့်ပြုသည်-

yum -y remove httpd --allowerasing

အကျဉ်းချုပ်

မည်သည့်ကိရိယာကဲ့သို့ပင် YUM တွင်၎င်း၏အားသာချက်များနှင့်အားနည်းချက်များရှိသည်။ ၎င်း၏အားသာချက်များပါဝင်သည်:

1. YUM သည် ပက်ကေ့ဂျ်များကို စီမံခန့်ခွဲရန်အတွက် ရိုးရှင်းပြီး အလိုလိုသိမြင်နိုင်သော အင်တာဖေ့စ်ကို ပံ့ပိုးပေးပါသည်။
2. ၎င်းသည် တပ်ဆင်မှု သို့မဟုတ် ပက်ကေ့ဂျ်များကို ဖယ်ရှားနေစဉ်အတွင်း မှီခိုမှုများအား အလိုအလျောက် စီမံခန့်ခွဲသည်။
3. ၎င်းသည် သုံးရန်အသင့်ရှိသော ပက်ကေ့ဂျ်ထောင်ပေါင်းများစွာပါရှိသော ဗဟိုချုပ်ကိုင်ထားသော သိုလှောင်ရုံများသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ပြုသည်။
4. ၎င်းသည် အလိုအလျောက် အပ်ဒိတ်အင်္ဂါရပ်ကို ပံ့ပိုးပေးသည်။

အားနည်းချက်များပါဝင်သည်:

1. အရှိန်။ အထူးသဖြင့် ဒေတာအမြောက်အမြား သို့မဟုတ် နှေးကွေးသောကွန်ရက်များနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် လုပ်ဆောင်ချိန်သည် နှေးကွေးနိုင်သည်။
2. ဒေတာဘေ့စ်အပ်ဒိတ်များ။ အချို့သောလုပ်ဆောင်ချက်များသည် ပက်ကေ့ဂျ်စီမံခန့်ခွဲမှုလုပ်ငန်းစဉ်ကို နှေးကွေးစေသည့် ပက်ကေ့ဂျ်ဒေတာဘေ့စ်ကို အပ်ဒိတ်လုပ်ရန် လိုအပ်သည်။
3. ပက်ကေ့ဂျ်ဗားရှင်းများအတွက် ကန့်သတ်ပံ့ပိုးမှု။ YUM သည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဆော့ဖ်ဝဲ၏ နောက်ဆုံးဗားရှင်းကို လိုအပ်ပါက ပြဿနာရှိနိုင်သည့် ပက်ကေ့ဂျ်ဗားရှင်းအဟောင်းများကိုသာ ပေးဆောင်ပါသည်။
4. Repository ဖွဲ့စည်းမှု။ တခါတရံတွင် အချို့သော ပက်ကေ့ခ်ျများ သို့မဟုတ် ဗားရှင်းများကို ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုရန် အပိုထပ်ဆောင်းသိုလှောင်ရာများကို ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်သည်။

ယေဘုယျအားဖြင့်၊ YUM သည် Red Hat-based စနစ်များတွင် ပက်ကေ့ဂျ်များကို စီမံခန့်ခွဲရန် အစွမ်းထက်ပြီး အဆင်ပြေသည့်ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း မည်သည့်ဆော့ဖ်ဝဲလ်ကဲ့သို့ပင်၊ ၎င်းကိုအသုံးပြုသည့်အခါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်သည့် အားသာချက်များနှင့် အားနည်းချက်များရှိသည်။

Package Managers များ လိုအပ်ပါသည်။

APT နှင့် YUM နှစ်ခုစလုံးသည် Linux တွင် software ကို စီမံခန့်ခွဲရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပြီး၊ package များနှင့် update များကို အဆင်ပြေစွာ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်စေပါသည်။ syntax နှင့် feature များတွင် ကွဲပြားမှုများရှိသော်လည်း၊ ဤ package manager များသည် dependencies များနှင့် software update များကို ထိရောက်စွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်စေပါသည်။ ရွေးချယ်မှု မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ၊ Linux text editor များ သို့မဟုတ် အခြား software များဖြစ်စေ application အမျိုးမျိုးကို install လုပ်ရန်အတွက် package manager တစ်ခုချင်းစီသည် မရှိမဖြစ် tool တစ်ခုအဖြစ် ရှိနေပါသည်။